BD000004 Oost-Vlaanderen klimaatgezond: klimaatneutraal in 2050, klimaatbestendig en energie-onafhankelijk

Om de ambitie Oost-Vlaanderen klimaatgezond in 2050 waar te maken, maken we een klimaatactieplan op voor de periode 2026-2031. Het plan is opgebouwd rond 5 speerpunten: hernieuwbare energie, duurzaam wonen en bouwen, duurzame mobiliteit, klimaatbestendige landschappen, klimaatinnovatieve economie. 

Een geïntegreerde aanpak, de voorbeeldfunctie van de Provincie, de ondersteuning van steden en gemeenten krijgen hierbij bijzondere aandacht. Een klimaatwerkgroep volgt de uitvoering van het klimaatactieplan op. Via een provinciaal klimaatfonds financieren we acties uit het klimaatactieplan, waarvoor geen regulier budget is. 

In het kader van het Burgemeestersconvenant ondersteunen we gemeenten bij het opmaken en uitvoeren van hun klimaatplannen. De huidige gemeentelijke klimaatplannen lopen af in 2030. In de tweede helft van de legislatuur zullen we de gemeenten extra inhoudelijk en procesmatig ondersteunen bij het opmaken van hun nieuwe gemeentelijke klimaatplannen. In 2026-2031 willen we ook aan de slag met verenigingen.

We actualiseerden het klimaatplan (2015) tot een nieuwe visienota klimaat, deze geeft weer hoe we kunnen evolueren naar klimaatneutraliteit in 2050 en naar klimaatbestendigheid.

In uitvoering van de nieuwe visienota klimaat werd de voorbije maanden verder gewerkt aan het ontwerp klimaatactieplan voor de periode 2026-2031. Het plan is opgebouwd rond 5 speerpunten (energie, wonen, mobiliteit, adaptatie, economie) en een transversaal pad. Het plan toont hoe we de klimaatambities verder willen verwezenlijken.

De jaarlijkse rapportage van de klimaatacties 2025 (klimaatactieplan 2021-2025) werd teruggekoppeld naar de deputatie (12 maart 2026) en nadien voorgesteld aan de eerste commissie (april 2026).

De opvolging van de klimaatacties ligt bij de klimaatwerkgroep, die bestaat uit verschillende provinciale diensten. De klimaatwerkgroep kwam samen op 4 juni 2026.

Begin 2026 werden verschillende nieuwe klimaatfondsprojecten opgestart.

Het gebouwenpatrimonium in Oost-Vlaanderen is verouderd en niet aangepast aan het toekomstige klimaat. Dit moeten we snel aanpakken. We willen samenwerken met andere partners om efficiënter en effectiever resultaten te boeken op het terrein. Kennisopbouw en kennisverspreiding zijn daarbij belangrijk. Daarvoor bouwen we ons Steunpunt Duurzaam Wonen en Bouwen verder uit als kenniscentrum en netwerkpartner voor duurzaam (ver)bouwen en stimuleren we anderen om mee impact te realiseren.

We zoeken ook naar win-win situaties, waarbij we focus houden op lange termijn en opportuniteiten grijpen op korte termijn. Bij elke renovatie zetten we in op energetische maatregelen én maken we het gebouw en zijn omgeving klimaatbestendiger. Thema’s als energiebesparing, (betaalbare) hernieuwbare energie, (circulaire) materialenkeuze en bescherming tegen hitte, droogte en wateroverlast zijn de rode draad. Extra focus ligt op het integreren van natuurinclusieve maatregelen in de werking dankzij het Interregproject Natuur-inbouw.

Collectieve maatregelen genieten de voorkeur. Hiervoor bundelen we patrimonium (bijvoorbeeld via woonmaatschappijen) en burgers geografisch (in wijken, appartementen) of thematisch (via groepsaankoop hernieuwbare energie).

Het steunpunt Duurzaam Wonen en Bouwen werd verder uitgebouwd als kenniscentrum. Dit semester werd voornamelijk ingezet op kennisverspreiding, via technische en soft-skill opleidingen voor bouwprofessionelen, publieke bouwheren en leerlingen secundair onderwijs.

We vergrootten onze impact door samen met een bouwfederatie activiteiten op te zetten die draaien rond (betaalbare) hernieuwbare energie, (circulaire) materialenkeuze en natuurinclusieve maatregelen. Ons netwerk werd verder uitgebreid tijdens actieve interacties in kader van de Europese projecten Natuur-inbouw en Build-Value.

We startten met de begeleiding van een lokaal bestuur bij de opmaak van een vastgoedstrategie. Meerdere andere lokale besturen kregen een integraal advies om in een van hun gebouwen zowel energetische- als klimaatmaatregelen te nemen.

De adviesverlening naar individuele burgers werd afgebouwd terwijl collectieve acties toenamen. Pilootprojecten werden opgestart en innovaties vonden plaats bij de groepsaankopen. Zo bieden we bij de groepsaankoop PV-panelen en thuisbatterijen nu ook een energiemanagementsysteem (EMS) aan. We zagen een duidelijk stijgende interesse in thuisbatterijen.

Een ambitieus klimaatbeleid, betekent ook een stevig energiebeleid. We zetten maximaal in op het benutten van onze eigen hernieuwbare bronnen, zoals zon, wind, biomassa, aquathermie, geothermie. Zo bouwen we aan een klimaatgezonde provincie met een betaalbare, stabiele en onafhankelijke energievoorziening. 

Via omgevingsprojecten, bemiddeling en geïntegreerde planning proberen we ruimte te maken voor energie. We werken aan collectieve warmteoplossingen, waarbij wijken en gebouwen overschakelen op gedeelde, duurzame warmte. We ontwikkelen bedrijventerreinen tot volwaardige energiehubs, waar productie, opslag, verbruik en energiedeling slim op elkaar worden afgestemd. Deze plekken worden katalysatoren van innovatie, samenwerking en efficiëntie.

We investeren in het verder opbouwen en uitdragen van onze kennis en expertise rond de verschillende bouwstenen van het energielandschap. Door gebiedsgerichte energieplanning integreren we doordacht energieproductie en infrastructuur in onze leefomgeving. We bouwen aan regionale energieprogramma’s die het energielandschap gebruiken als toekomstperspectief en waarmee we schaalvoordelen creëren en de uitvoering versnellen. 

Aan sommige acties onder dit actieplan is nog geen budget gekoppeld. Zodra een actie een (door)start krijgt, worden de nodige budgetten daarvoor verschoven binnen de kredieten gekoppeld aan de beleidsdoelstelling.

Op regionale schaal word programmatorisch gewerkt aan de uitbouw van energielandschappen. In het kader van de bouwstenen werden verschillende gemeenten ondersteund op vlak van duurzame warmte. Er werd een pilootproject opgestart rond solar carports. Er loopt een traject rond batterijopslag ter ondersteuning van lokale besturen. 

De systematiek van energiehubs werd verder uitgewerkt en uitgebouwd.

Er wordt sterk ingezet op duurzame warmte. Lokeren, Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, Deinze en Denderleeuw werden ondersteund in de opmaak van een lokaal warmteplan. In Sint-Gillis-Waas werken we samen aan een warmteclusteranalyse.

De Europese projecten Hurricane, Hyperion en Facilex worden verdergezet.

Een programmawerking voor de Vlaamse Ardennen kon nog niet worden opgestart. Er werd ook nog geen actie ondernomen voor het plannen van versnellingszones of voor de ontwikkeling van energie-installaties in de open ruimte. Er is een tijdelijk capaciteitsgebrek omwille van de openstaande positie van projectcoördinator.