Overzicht van de financiële risico's

De provincie haalt een belangrijk deel van haar ontvangsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing. Beslissingen van de Vlaamse regering met een impact op de belastbare basis (bv. ruimere vrijstellingen onroerende voorheffing bij investeringen om woningen klimaatneutraal te maken), kunnen een impact hebben op de belastingontvangsten.

De belangrijkste risico’s zijn gesitueerd op het vlak van de stijgende pensioenverplichtingen en inflatie.

Het risico m.b.t. de pensioenverplichtingen wordt verderop toegelicht.

Het inflatierisico vereist een continue monitoring van de exploitatiekredieten. Bij de opmaak van het meerjarenplan is voor personeelskredieten en kredieten voor goederen en diensten rekening gehouden met een stijgingspercentage van 2%.
Daar een belangrijk deel van de ontvangsten (opcentiemen onroerende voorheffing, algemene provinciebelasting…) geïndexeerd worden, wordt het risico ingeschat als beheersbaar. Dit bleek ook tijdens de voorbije energiecrisis met sterk oplopende inflatie.

De totale openstaande schuld waarvoor de provincie borg staat bedraagt 6.762.520,26 EUR op 31/12/2024. In onderstaande tabel een detail van de verstrekte waarborgen:

Het aantal borgstellingen werd de voorbije legislatuur verder afgebouwd. De resterende borgstellingen betreffen leningen van POM O-Vl; risico op uitwinning van de waarborg door wanbetaling wordt als verwaarloosbaar beschouwd.

De beschikbare middelen worden belegd conform de bepalingen van het organisatie-beheersingssysteem, zoals vastgesteld door de provinciegriffier (besluit van 26 juni 2025). Het organisatiebeheersingssysteem streeft naar een maximale beheersing van de risico’s verbonden aan het thesauriebeheer.
Belangrijke elementen van dit beleggingsreglement zijn de kapitaalsgarantie en het streven naar het hoogst mogelijke rendement in combinatie met het laagst mogelijke renterisico. De beleggingen zijn zo duurzaam en ethisch mogelijk. Ook worden een aantal criteria inzake de tegenpartij bepaald.

De lijst met verbonden ondernemingen is bijgevoegd als toelichting bij het meerjarenplan. Er zijn geen bijzondere verplichtingen tegenover deze partijen.

De decretale en wettelijke verplichtingen t.o.v. de erkende erediensten en de instelling voor morele dienstverlening worden strikt gemonitord.

De pensioenlasten voor de provincies en gemeenten dreigen de komende jaren sterk te stijgen. Om het stelsel betaalbaar te houden zal de responsabiliseringsbijdrage steeds nauwer aansluiten bij de reële pensioenlasten van elk individueel bestuur. Provincie Oost-Vlaanderen heeft via het OFP Pensioenfonds Provincie Oost-Vlaanderen voldoende reserves opgebouwd om op middellange termijn deze stijgende pensioenverplichtingen te kunnen financieren. Het afbouwen van de statutaire benoemingen en de overname van een gedeelte van de pensioenverplichtingen van het APB Zorgcentrum Lemberge hebben een negatieve impact op de pensioenlasten. Via de jaarlijkse actuariële berekeningen wordt deze evolutie strikt gemonitord en kan waar nodig bijgestuurd worden.

De verhoging van de basisbijdragevoet van 44% naar 45% in 2025 en de responsabiliserings-bijdragevoet (75.5% in 2025) wordt volledig gefinancierd door het OFP Pensioenfonds.

De pensioenverplichtingen van Provincie Oost-Vlaanderen bestaan uit eerste pensioenpijler (wettelijke pensioenen) en tweede pensioenpijler (aanvullende pensioenen):

• Gesolidariseerde pensioenfonds (GPF) van de provinciale en plaatselijke besturen
  • Rust- en overlevingspensioenen van de statutaire personeelsleden
• OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen
  • de oudste rust- en overlevingspensioenen van de gepensioneerde statutaire personeelsleden van de Provincie Oost-Vlaanderen die niet overgenomen werden door het gesolidariseerd pensioenfonds van de Federale Pensioendienst;
  • de rust- en overlevingspensioenen van de gedeputeerden van de Provincie Oost-Vlaanderen;
  • de toekomstige verhogingen van de basisbijdragevoet boven 41,50% en de responsabiliseringsbijdrage, verschuldigd aan het gesolidariseerd pensioenfonds van de Federale Pensioendienst, zolang de financieringsgraad het toelaat.
• Prolocus – 2^e pensioenpijler contractuele personeelsleden
• Ethias – groepsverzekering aanvullende pensioenen personeel vroegere vzw De Gavers

Het Gesolidariseerde pensioenfonds (GPF) van de provinciale en plaatselijke besturen

De Provincieraad besliste om per 1 januari 2016 toe te treden tot het GPF. De toenemende financieringsvereisten voor het OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen en de geplande afslanking van de Provincies, waarbij het aantal statutairen in de persoonsgebonden sectoren afgebouwd werd, waren argumenten om toe te treden.

Bij de toetreding werden de rust- en overlevingspensioenen van de gewezen statutaire personeelsleden overgenomen tot beloop van de basispensioenbijdrage (41.5% van de loonmassa).
Het gedeelte van de pensioenlast (de oudste rust- en overlevingspensioenen) boven de basispensioenbijdrage bleef ten laste van Provincie Oost-Vlaanderen. Deze worden gefinancierd vanuit het OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen.

Het aantal actieve statutaire personeelsleden bedraagt 480.

Na de toetreding tot het GPF worden de bestaande pensioenreserves verder beheerd door het OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen. Dankzij de opgebouwde reserves in het OFP, blijft de reële pensioenlast voor Provincie Oost-Vlaanderen beperkt tot 34 % werkgeversbijdrage op de statutaire loonmassa.
Op basis van de recentste actuariële studie blijft die financiering ook op lange termijn gegarandeerd.

OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen

Het OFP financiert:

• de oudste rust- en overlevingspensioenen die bij de aansluiting niet overgedragen werden naar het Gesolidariseerd Pensioenfonds;
• de rust- en overlevingspensioenen van de gedeputeerden van de Provincie Oost-Vlaanderen.

Voor beide verplichtingen moeten voldoende reserves aangehouden worden, zoals bepaalt in de wet op de instellingen voor bedrijfspensioenvoorzieningen en strikt gecontroleerd door o.m. FSMA.
Per 31 december 2024:

• aantal aangeslotenen: 45 personen (4 actieven, 7 slapers en 34 rentegenieters);
• Lange termijn technische voorziening: 21.7 mln EUR.

Daarnaast zal het OFP Pensioenfonds van de Provincie Oost-Vlaanderen, zolang de financieringsgraad het toelaat, de responsabiliseringsbijdrage en de toekomstige verhogingen van de basisbijdrage (verhoging boven het huidige niveau van 41,50%) financieren.
Per 31 december 2024 bedraagt de lange termijnvoorziening hiervoor 172.5 mln EUR

In onderstaande tabel een overzicht van de pensioenlasten die door het OFP Pensioenfonds O-Vl gefinancierd worden.

Prolocus: tweede pensioenpijler voor de contractuele personeelsleden

Vanaf 1 januari 2010 werd een tweede pensioenpijler voor de contractuele personeelsleden opgericht.
De opdracht werd uitgevoerd door het consortium Ethias/Belfius. Het betrof een tweede pijlerpensioenregeling met een defined benefit toezegging (een vast rendement op de toegekende bedragen).
De pensioentoezegging evolueerde van 1% vanaf 2010, over 2% vanaf 2012 tot 3% op het pensioengevend loon vanaf 2018.

Per 1 januari 2022 zegde het consortium Ethias/Belfius het contract op, onder druk van de financiële markten die een financiering van een defined benefit toezegging sterk bemoeilijkten.

Provincie Oost-Vlaanderen sloot vanaf 1 januari 2022 aan bij het pensioenfonds OFP Prolocus.
De werkgeversbijdrage blijft onveranderd op 3%, het betreft nu een vast bijdragenplan (defined contribution), waarbij geen rendementen gegarandeerd worden.

Tweede pijler pensioenverzekering De Gavers

Op 1 januari 2020 kantelde het Autonoom Provinciebedrijf Provinciaal Domein De Gavers in in het provinciebestuur Oost-Vlaanderen.

De loontrekkenden met een contract van onbepaalde duur die werden aangeworven voor 1 januari 2004 waren aangesloten bij groepsverzekering 673 betreffende aanvullende pensioenen (WAP) van Ethias. Het provinciebestuur nam deze verzekering over voor de reeds aangeslotenen die nog steeds in dienst zijn. Het gaat op 31 december 2024 om 5 medewerkers.

De loontrekkenden met een contract van onbepaalde duur die werden aangeworven tussen 1 januari 2004 en 1 januari 2007 waren aangesloten bij groepsverzekering 4258, type vaste bijdragen, van Ethias. Het provinciebestuur nam deze verzekering over voor de reeds aangeslotenen die nog steeds in dienst zijn. Het gaat op 31 december 2024 om 3 medewerkers.

In onderstaande tabel een overzicht van de lopende juridische geschillen.